Kennisbank · F-gassenverordening
Lekcontrole bij R454B: waarom 5 ton CO₂-equivalent niet je enige drempel is
Bij R454B ontstaat de verplichte lekcontrole al vanaf een vulling van ongeveer 3,22 kilo. Niet vanaf 10,75 kilo, wat je zou uitrekenen als je alleen naar de bekende grens van 5 ton CO₂-equivalent kijkt.
Bijgewerkt op 18 augustus 2026 · leestijd 5 minuten
Dat komt doordat de F-gassenverordening twee drempels naast elkaar hanteert. De ene kent bijna iedereen. De andere staat in vrijwel geen enkele Nederlandse samenvatting, terwijl die bij moderne koudemiddelen juist als eerste wordt gehaald. Hieronder staat hoe het precies zit, hoe je het narekent voor je eigen installaties, en wat het betekent voor je logboek.
De drempel die iedereen kent
Artikel 5 van Verordening (EU) 2024/573 zegt dat je apparatuur op lekkage moet controleren zodra die 5 ton CO₂-equivalent of meer bevat van de gassen uit bijlage I. Daarboven gelden de bekende frequenties: jaarlijks vanaf 5 ton, halfjaarlijks vanaf 50 ton, per kwartaal vanaf 500 ton. Met een goedgekeurd vast lekdetectiesysteem mag dat interval verdubbeld worden.
Die 5 ton reken je om met de GWP van het koudemiddel. Bij R454B, met een GWP van ongeveer 465, kom je uit op 10,75 kilo. Tot daar zou je dus vrijgesteld zijn. Zo wordt het ook op de meeste plekken uitgelegd. En bij R410A, R32 of R134a klopt dat ook gewoon.
De drempel die bijna niemand noemt
In dezelfde zin van artikel 5 staat er nog iets achter. De plicht geldt ook bij apparatuur die 1 kilo of meer bevat van de gassen uit deel 1 van bijlage II. Dat zijn de HFO's en HCFO's: R1234yf, R1234ze en verwanten.
Die drempel staat niet in CO₂-equivalent maar gewoon in kilo's. Dat is geen slordigheid van de wetgever. HFO's hebben een GWP van vrijwel nul, dus een CO₂-grens zou nooit worden gehaald en de stoffen zouden buiten beeld blijven. Daarom een aparte massagrens.
En hier wringt het: R454B is geen zuiver koudemiddel. Het is een mengsel van 68,9 procent R32 en 31,1 procent R1234yf. De R32-kant valt onder bijlage I, de R1234yf-kant onder deel 1 van bijlage II. Je moet dus beide drempels apart toetsen, en de plicht ontstaat zodra er één wordt gehaald. Bij 3,22 kilo R454B zit er precies 1 kilo R1234yf in de installatie. Vanaf dat punt geldt de lekcontroleplicht, ook al is het CO₂-equivalent dan pas 1,5 ton.
R454B uitgerekend
| Wat | Via de R32-kant (bijlage I) | Via de R1234yf-kant (bijlage II) | Wat telt |
|---|---|---|---|
| Lekcontroleplicht | vanaf 10,75 kg | vanaf 3,22 kg | 3,22 kg |
| Elke 6 maanden | vanaf 107,5 kg | vanaf 32,15 kg | 32,15 kg |
| Elk kwartaal | vanaf 1.075 kg | vanaf 321,5 kg | 321,5 kg |
Voor de plicht en de frequentie geldt steeds: de strengste uitkomst wint.
En bij andere koudemiddelen?
Hoe meer HFO er in een blend zit, hoe eerder de kilogramgrens bijt. Een indicatie voor veelgebruikte koudemiddelen:
| Koudemiddel | HFO-aandeel | Lekcontroleplicht vanaf |
|---|---|---|
| R32 | geen | 7,4 kg |
| R410A | geen | 2,4 kg |
| R134a | geen | 3,5 kg |
| R454B | 31 % | 3,2 kg |
| R452B | 26 % | 3,8 kg |
| R513A | 56 % | 1,8 kg |
| R454C | 79 % | 1,3 kg |
| R455A | 76 % | 1,3 kg |
| R1234ze | 100 % | 1,0 kg |
| R290, R744, R717 | geen F-gas | geen lekcontroleplicht |
Richtsnoer, afgeleid uit de gangbare samenstellingen en de GWP-waarden uit bijlage I. Reken na op basis van het koudemiddel dat werkelijk in de installatie zit.
Propaan, CO₂ en ammoniak staan in geen enkele bijlage van de verordening. Voor die installaties geldt de lekcontroleplicht van artikel 5 dus niet. De certificeringsplicht geldt wel: sinds 29 september 2025 moet je ook voor werk aan koolwaterstoffen, CO₂ en ammoniak gecertificeerd zijn.
Hermetisch gesloten werkt precies andersom
Voor hermetisch gesloten en als zodanig geëtiketteerde apparatuur geldt een vrijstelling. Daar staat in de verordening dat de apparatuur aan één van de twee voorwaarden moet voldoen: minder dan 10 ton CO₂-equivalent uit bijlage I, of minder dan 2 kilo uit deel 1 van bijlage II.
Dat "één van de twee" is belangrijk. Bij de plicht wint de strengste route, bij de vrijstelling de ruimste. Een hermetisch gesloten en gelabelde R454B-installatie is dus vrijgesteld tot ongeveer 21,5 kilo vulling, ook als er dan al ruim 6 kilo R1234yf in zit.
Twee voorwaarden blijven daarbij hard: de apparatuur moet echt hermetisch gesloten zijn, en het etiket moet dat vermelden. Zonder etiket geen vrijstelling.
Grensgeval: hermetisch gesloten apparatuur in woningen
De verordening bevat een aparte regel voor hermetisch gesloten apparatuur in residentiële gebouwen: geen lekcontrole bij minder dan 3 kilo F-gassen, mits geëtiketteerd. Of die regel de algemene vrijstelling vervangt of aanvult, is uit de tekst niet met zekerheid op te maken en er is geen toelichting van de Commissie over gepubliceerd. Voor R454B loopt het verschil uiteen tussen 3 en 21,5 kilo.
Zit je installatie in die band, ga dan uit van de strengste lezing en leg je vraag voor aan de helpdesk van het Informatiepunt Leefomgeving. De meeste individuele monoblok-warmtepompen blijven onder de 3 kilo en vallen buiten deze discussie; het speelt vooral bij collectieve installaties in appartementgebouwen.
Wat dit betekent voor je administratie
Drie praktische consequenties.
Je hebt de samenstelling nodig, niet alleen de GWP
De kilogramgrens uit bijlage II is niet uit een blend-GWP af te leiden. Wie alleen "R454B, GWP 466" vastlegt, kan de tweede drempel niet toetsen. Je moet weten hoeveel R1234yf er in de installatie zit.
Je frequentie kan per installatie verschillen bij een gelijk aantal kilo's
Twee units met evenveel koudemiddel maar een ander mengsel kunnen een verschillend controle-interval hebben. Op een papieren lijst of in een losse Excel-sheet is dat vrijwel niet bij te houden zodra je tientallen klanten bedient.
De logboekplicht schuift mee
Registreren wat je hebt bijgevuld, teruggewonnen en gecontroleerd is precies wat een auditor terugvraagt, en de plicht begint eerder dan veel bedrijven denken.
In Coolproof leg je per installatie het koudemiddel, de vulling en elke handeling vast, direct op locatie en ook zonder bereik in de machinekamer. Dat helpt je een sluitend, audit-proof logboek bij te houden. De verantwoordelijkheid voor de naleving blijft bij je bedrijf; Coolproof is het gereedschap.
Veelgestelde vragen
Bronnen
Deze pagina is bijgewerkt op 18 augustus 2026 en geeft algemene informatie, geen juridisch advies. Bij twijfel over een concrete installatie: leg de casus voor aan je certificerende instelling of aan de helpdesk van het Informatiepunt Leefomgeving.
Houd het per installatie bij
Koudemiddel, vulling, lekcontroles en mutaties per installatie vastgelegd, op locatie en ook zonder bereik. Zo houd je een sluitend, audit-proof logboek bij.
Start 30 dagen gratis